די טיפֿערע שיכט.

איין זאַץ טראָגט אַלץ אַנדערש

דער מדרש זאָגט אַז דער אויבערשטער האָט זיך פֿאַרגלוסט צו האָבן אַ דירה בתחתונים. רבי שניאור זלמן פֿון לאַדי שטעלט דעם דאָזיקן זאַץ אין מיטן פֿון פּרק לו אין תניא, און פֿון דאָרט ווערט עס דער אָרגאַניזירנדיקער געדאַנק פֿון אַ גאַנצער שיטה.

און דער נבֿיא זאָגט: ניט צום תוהו האָט ער זי באַשאַפֿן, נאָר צום באַזעצן האָט ער זי געפֿורעמט.

אַראָפּקומען איז איין זאַך און אַ דירה איז אַן אַנדערע. ליכט קען אַראָפּגיין אָן אַ גרענעץ און פֿאָרט ניט זײַן אין דער היים ערגעץ. דער הימל לײַכט, און לײַכטן איז אַלץ וואָס ער טוט. אַ דירה ווערט געמאַכט פֿון וואָס דער אָרט טוט מיט וואָס עס קומט צו אים. דער וואָס קומט אַראָפּ קען בלויז אַראָפּקומען. דער צימער דאַרף מסכּים זײַן אים צו האַלטן.

דאָס איז די גאַנצע וואָג פֿון די זיבן, און דערפֿאַר ווערן זיי געגעבן די וואָס שטייען אַם ווײַטסטן פֿונעם מקור. דער נידעריקסטער אָרט איז ניט די באַשיידענע ווינקל פֿון אַ הייליקער וועלט. עס איז דער אָרט וווּ עס איז ניטאָ קיין אַנדער ליכט, וווּ מען זעט ניט קיין זאַך פֿון אויבן, און די גאַנצע עדות פֿון הימל דאָרט איז וואָס אַ מענטש טוט מיט אַ וואָגשאָל, מיט אַ מעסער, מיט אַ רוף אין געריכט און מיט אַ שכן.

די תורה פֿון ישראל איז אַ תורה פֿון אַרויפֿגיין. די זיבן זײַנען די פּאָדלאָגע. אַ הויז ווערט געמאָסטן צי זײַן פּאָדלאָגע האַלט אַ וואָג.

אין קיין מלך אָן אַ פֿאָלק

די מלכות פֿון אַ מלך איז דווקא איבער די וואָס זײַנען פֿון אים אָפּגעטיילט, וואָס באַגרײַפֿן אים ניט, וואָס שטייען ווײַט. דאָס הייסט, און מען דאַרף עס זאָגן בפֿירוש, אַז די אומות העולם זײַנען ניט קיין איבערבלײַב פֿון דער בריאה. זיי זײַנען נייטיק פֿונעם בנין־שטאַנדפּונקט. מלכות ווערט ניט אויסגעדריקט אויף די וואָס זײַנען שוין נאָענט.

די זיבן זײַנען דעריבער ניט קיין קליינע תורה פֿאַר קליינע נשמות. זיי זײַנען דער כּלי אין וועלכן די ווײַטקייט אַליין ווערט אַ כּסא. מען בעט ניט בײַ די פֿאַרטונקלטע אויפֿצוהערן זײַן פֿאַרטונקלט. מען בעט בײַ זיי צו ווערן אַן אָרט וווּ אַ מלכות קען רוען בעת זיי בלײַבן וואָס זיי זײַנען.

ישראל זײַנען באַפֿוילן געוואָרן צו זײַן אַ ממלכת כּהנים. די אומות זײַנען באַפֿוילן געוואָרן צו זײַן אַ וועלט. קיינע קען ניט אויספֿילן דעם ראָלע פֿון דער אַנדערער, און קיינע איז ניט קיין מינדערע נוסחה פֿון דער אַנדערער.

דער ערשטער מעשה איז געווען אַן אָפּציִונג

דער העלם, לויט דער לייענונג, איז דאָס מאַכן פֿון פּלאַץ. מען לייגט ניט אַרײַן קיין זאַך אין אַ חלל וואָס איז שוין פֿול.

און אין דער עבֿודה פֿון אַ מענטשן טוען די איסורים פּונקט דאָס. לא תרצח בויט ניט קיין שפּיטאָל. לא תגזול שפּײַזט קיינעם ניט. וואָס זיי טוען איז אויסליידיקן דעם חלל וואָס אַ מענטשנס תאווה וואָלט אין גאַנצן פֿאַרנומען, כּדי עס זאָל קענען שטיין אין זײַן לעבן עפּעס וואָס איז ניט ער אַליין.

גיב אַכט אויפֿן פּאָרטרעט פֿון די זעקס. זיי זײַנען גרענעצן אַרום יעדן ממד וווּ אַ מענטש קען פֿאַרצערן וואָס איז ניט זײַנס. דער גרענעץ אַרום וואָס דו טוסט מיט דײַן יראה. אַרום וואָס דו טוסט מיט דײַן רייד. אַרום דעם לעבן פֿון אַן אַנדערן. אַרום דעם גוף און דער היים פֿון אַן אַנדערן. אַרום דעם פֿאַרמעג פֿון אַן אַנדערן. און אַרום אַ בעל חי וואָס קען בכלל ניט רעדן.

יראה, רייד, לעבן, היים, פֿאַרמעג, און די שטומע בהמה. זעקס ווענט, און צווישן זיי אַ חלל אין דער פֿאָרעם פֿון אַ צימער. די זיבעטע שטעלט אויף זײַנע ווענט.

אַ מצווה איז אַ צוזאַמענקום

די חכמים לערנען אַז ביז סיני איז געווען אַ גזירה וואָס האָט אָפּגעטיילט די עליונים פֿון די תחתונים, אַז די עליונים זאָלן ניט אַראָפּקומען און די תחתונים זאָלן ניט אַרויפֿגיין, און אויף סיני איז די גזירה בטל געוואָרן.

פֿריִער איז אַ גערעכטער מעשה געווען אַ גערעכטער מעשה. דערנאָך איז אַ מצווה אַ צינור: אַן אָרט וווּ דער אין־סוף האָט אײַנגעאָרדנט זיך צו געפֿינען אין אַ באַגרענעצטער האַנט.

און דערפֿאַר, זינט סיני, ווען אַ מענטש אין וועלכער שטאָט עס איז אין דער וועלט האַלט זיך אָפּ פֿון וואָס איז אים פֿאַרווערט און זעצט אַוועק אַ דיין אויף וואָס ער איז באַפֿוילן געוואָרן, און טוט עס ווײַל ער איז באַפֿוילן געוואָרן, פֿירט ער זיך ניט בלויז שיין אויף. ער האַלט אָן איין עק פֿון אַ פֿאַרבינדונג וואָס איר צווייטער עק איז ניט אין דער דאָזיקער וועלט.

דער בויגן, און וווּהין דאָס גייט

דער ברית נאָכן מבול איז חתמעט מיט אַ כּלי־זין וואָס ווערט געהאַלטן איבערגעקערט: דער רמב״ן שרײַבט אַז דער בויגן אין וואָלקן איז איבערגעקערט, מיטן בויגן אַראָפּ, און איז קלאָר ניט געשפּאַנט צו שיסן. און דער זוהר לערנט אַז מען זאָל ניט דערוואַרטן רגלי משיחא ביז יענער בויגן וועט געזען ווערן באַפּוצט מיט גוונין נהירין.

דער צייכן פֿון אָנהייב און דער צייכן פֿון סוף איז דער זעלבער צייכן. וואָס בײַט זיך צווישן זיי איז וואָס ער קומט צו לײַכטן.

זעקס ליכט קערן זיך צו איינעם

די תורה באַפֿעלט וועגן די נרות פֿון דער מנורה: אל מול פּני המנורה יאירו שבֿעת הנרות. און רש״י טײַטשט אַז די זעקס נרות, דרײַ פֿון דאַנען און דרײַ פֿון דאָרטן, נייגן זייערע פֿלאַמען צו דעם מיטלסטן.

זיבן ליכט, און די זעקס זײַנען געקערט אינעווייניק. זעקס וואָס מאַכן פּלאַץ און איינע וואָס בויט. זעקס אָפּהאַלטן וואָס קערן זיך צו איין געריכט, און אַלע זיבן געקערט צו דעם וואָס איז ניט אין זיי, וואָס האָט זיי באַפֿוילן, און פֿאַר וועמען דער צימער איז געקערט פֿון אָנהייב אָן.

אַ ליכט וואָס איז געקערט צו גאָרנישט ברענט אויך. נאָר עס לײַכט ניט אויף קיין מיט.

און דערפֿאַר קומט אַלץ אָן צו אַ טיש

דער מדרש זאָגט אַז די מצוות זײַנען ניט געגעבן געוואָרן נאָר צו לײַטערן די בריות, און ער זאָגט ניט ישראל. און דער רמב״ם פּסקנט אַז אַ מענטש זאָל זען זיך און די גאַנצע וועלט ווי גלײַך געוואויגן, און איין מעשה נייגט אַלץ. ניט די ייִדישע וועלט. די וועלט.

איין מענטש אין איין שטאָט וואָס נעמט ניט וואָס איז ניט זײַנס, און נעמט ניט ווײַל ער איז באַפֿוילן געוואָרן, האָט אַרויפֿגעלייגט אַן אמתן וואָג אויף דער שאָל פֿון דער גאַנצער בריאה. דער רמב״ם שרײַבט ניט קיין פּאָעזיע אין יענער הלכה. ער שרײַבט הלכה, און הלכה ווערט געשריבן וועגן זאַכן וואָס געשעען טאַקע.

דער אויבערשטער האָט ניט געבעטן בײַ דער וועלט צו זײַן עפּעס אַנדערש ווי זי איז. ער האָט געבעטן בײַ איר צו זײַן אַן אָרט. און אַ דירה ווערט קיין מאָל ניט געמאַכט פֿון דעם וואָס קומט אַראָפּ. זי ווערט געמאַכט פֿונעם אָרט וואָס איז מסכּים אים צו האַלטן.